2.Ünite - Proje Türleri

Proje Nedir? Neden Proje Yaparız?

Proje Kavramı ve Önemi

  • Proje: Belirli bir amaca ulaşmak, bir sorunu çözmek veya bir ihtiyacı karşılamak için planlanan, süresi ve bütçesi belirli, özgün ve sistemli çalışmalara denir.
  • Projenin Temel Özellikleri:
    1. Açık ve Net Bir Amaç: "Ne yapmak istiyoruz?" sorusunun cevabı nettir.
    2. Özgünlük (Yenilikçilik): Var olan bir soruna yeni bir bakış açısı getirmelidir.
    3. Belirli Bir Süre: Başlangıç ve bitiş tarihi belli olmalıdır.
    4. Hedef Kitle: Projenin çözmeye çalıştığı sorundan etkilenen veya projeden faydalanacak olan kişi/topluluk grubudur.

Örnek Senaryo:

  • Problem: Okul bahçesindeki geri dönüştürülebilir atıkların çöpe atılması.
  • Hedef Kitle: Okul öğrencileri ve öğretmenleri.
  • Proje Fikri: Atık türlerine göre renkli ve akıllı geri dönüşüm kutularının tasarlanması.
 
Bilgi Dedektifi Videosu ---> VİDEO
 
Bilgiye Ulaşma Adımları ---> VİDEO
 
Neden Proje Oluştururuz? ---> VİDEO
 
Proje Dedektifi Etkinliği ---> ETKİNLİK 
 
Bilgiye Nasıl Ulaşırım Videosu ---> VİDEO

 

Proje Türleri Videosu ---> VİDEO
 
 
                     PROJE TÜRLERİ
 

A- Bilimsel Araştırma ve Tasarım Projeleri

Araştırma ve Geliştirme Projeleri

Projeler, içeriklerine ve çözüm yollarına göre farklı türlere ayrılır:

  1. Araştırma Projeleri: Bilimsel yöntemleri kullanarak bir hipotezi (varsayımı) test etmek, bilgi toplamak ve analiz etmek amacıyla yapılır.
    • Örnek: "Çevremizdeki ağaç türlerinin hava kalitesine etkisi."
  2. Tasarım / Uygulama Projeleri: Mühendislik ve teknoloji ilkelerini kullanarak günlük hayattaki bir problemi çözecek yeni bir ürün, model veya sistem geliştirmektir.
  3. Örnek: "Ergonomik ve bel ağrısını önleyen sırt çantası tasarımı."

Önemli Kavram:

  • Alt Yapı: Bir projenin başarıyla yürütülebilmesi ve hedeflerine ulaşabilmesi için ihtiyaç duyulan fiziksel, teknolojik, teknik ve donanımsal imkânların bütünüdür (örneğin; laboratuvar, bilgisayar, internet bağlantısı, atölye araç gereçleri).
 

B- Sosyal Sorumluluk ve Girişimcilik Projeleri

Sosyal Gelişimi Destekleme ve Sosyal Projeler

  • Sosyal Projeler: Toplumdaki belirli bir grubun (yaşlılar, çocuklar, engelliler, hayvanlar vb.) yaşam kalitesini artırmak, çevre veya sağlık bilinci oluşturmak amacıyla yapılan çalışmalardır.
  • Sosyal Gelişimi Destekleme: Bireylerin toplumsal yaşama aktif katılımını sağlama, dayanışmayı ve yardımlaşmayı güçlendirme sürecidir.
    • Örnek: "Sıfır Atık Bilinci İçin Mahalle Komşu Atölyesi."

Girişimcilik ve Öncelikli Alanlar

  • Girişimcilik: Bir ihtiyacı veya fırsatı fark edip yenilikçi bir fikir geliştirerek bunu faydaya, ürüne veya hizmete dönüştürme cesaretidir.
  • Öncelikli Alan: Ülkenin veya toplumun geleceği için stratejik önem taşıyan, araştırma ve geliştirme çalışmalarına öncelik verilen alanlardır (örneğin; yenilenebilir enerji, yapay zekâ, yerli tarım teknolojileri, siber güvenlik).

C- Ulusal Proje Destekleri ve Kurumlar (BİDEB)

BİDEB Nedir?

  • BİDEB (Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı): TÜBİTAK bünyesinde yer alan, öğrencilerin ve araştırmacıların bilimsel projelerini, burslarını ve eğitimlerini destekleyen önemli bir birimdir.
  • TÜBİTAK Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması: 6. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri, matematik, sosyal bilgiler, Türkçe ve teknoloji alanlarında hazırladıkları özgün projelerle katılabildikleri ulusal bir yarıştır.

Proje Destek Platformları

  • Platform: Farklı kişilerin, kurumların veya araştırmacıların ortak bir amaç doğrultusunda bilgi, kaynak ve proje paylaşımı yapmak üzere bir araya geldiği dijital veya fiziki ortamlardır.

Disiplinlerarası Yaklaşım ve Harezmi Eğitim Modeli

Harezmi Eğitim Modeli Nedir?

  • Harezmi Modeli: Matematikçi ve bilim insanı El-Harezmi'den adını alan; bilgisayar bilimi, matematik, fen, sosyal bilimler ve sanatı bir araya getiren (disiplinlerarası) bir problem çözme modelidir.
  • Temel Amacı: Öğrencilerin gerçek hayattaki bir problemi tek bir dersin gözüyle değil; mantık, matematik, kodlama, tasarım ve sosyal bilinci birleştirerek çözmelerini sağlamaktır.
Harezmi Kimdir? ---> VİDEO
 
Harezmi Eğitim Modeli Nedir? ---> VİDEO
 
Harezmi Eğitim Modeli Müziği ---> MÜZİK
 
 

Ünite Özeti ve Karşılaştırma Tablosu:

Proje Türü

Temel Amacı

Örnek Çalışma

Araştırma Projesi

Bilimsel veri toplamak ve analiz etmek

Toprak türlerinin bitki büyümesine etkisi

Tasarım Projesi

Somut ve yeni bir ürün/sistem geliştirmek

Güneş enerjisiyle çalışan sokak lambası

Sosyal Proje

Toplumsal bir soruna çözüm üretmek

Huzurevi sakinleri için kitap okuma kulübü

Girişimcilik Projesi

İhtiyaçtan doğan yenilikçi fikirleri hayata geçirmek

Geri dönüştürülmüş kâğıttan tohumlu defter üretimi

Öğrencilerin bu kavramları günlük hayattaki örneklerle ilişkilendirmeleri ve kendi ilgi alanlarına göre örnek proje fikirleri geliştirmeleri hedeflenmelidir.

Ders Notları

Proje Temelleri, Hedef Kitle ve Alt Yapı

  • Proje ve Proje Türleri: Belirli bir amaca ulaşmak veya bir soruna çözüm üretmek için planlı biçimde yürütülen süreçlerdir. Bu ünitede proje türlerini, aralarındaki benzerlik ve farklılıkları kavrayacağız.
  • Hedef Kitle: Projenin hitap ettiği, çözümüyle fayda sağlayacağı birey veya topluluk grubudur.
  • Alt Yapı: Projenin hayata geçirilebilmesi için ihtiyaç duyulan teknik, fiziksel ve donanımsal imkânların tümüdür.
  • Köprü Kurma Arayışı: Doğadaki ekolojiyi inceleyen bilim ve doğa projeleri ile içinde uzay, yazılım ve mühendisliğin yer aldığı havacılık, uzay ve teknoloji festivalleri (TEKNOFEST vb.) bu alandaki temel örneklerdir.

Öncelikli Alanlar ve Girişimcilik Projeleri

  • Girişimcilik: Bir ihtiyacı fark edip yenilikçi ve katma değer sağlayan çözümler üretme yeteneğidir.
  • Öncelikli Alanlar: Ülke gelişimi ve toplumsal ihtiyaçlar için kritik önem taşıyan araştırma ve teknoloji alanlarıdır.
  • Köprü Kurma – Sanatla Terapi: Sanatın ve tıbbın birlikte kullanılmasıyla ortaya çıkan "sanatla terapi" kavramı gibi disiplinlerarası uygulamaların hangi proje türüne girdiğini sorgulayarak araştırmalar yaparız.

Sosyal Gelişimi Destekleme ve Harezmi Eğitim Modeli

  • Sosyal Gelişimi Destekleme: Toplumsal dayanışmayı artırmak, bireylerin yaşam kalitesini yükseltmek amacıyla yürütülen sosyal projelerdir.
  • Harezmi Eğitim Modeli: Bilgisayar bilimi, matematik, fen, sosyal bilimler ve sanatı birleştiren disiplinlerarası bir problem çözme yaklaşımıdır.
  • Sınıf İçi Zenginleştirme Etkinliği: Sosyal bilimler, sağlık, mühendislik, sanat, tasarım ve sanayi alanlarında yapılan beşer tane proje belirleyip bunları amaçlarına göre sınıflandıran tablolar oluştururuz.

Ulusal Proje Destekleri ve BİDEB

  • BİDEB (Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı): TÜBİTAK bünyesinde yer alan, gençlerin bilimsel araştırmalarını, projelerini ve burslarını destekleyen birimdir.
  • Platform: Proje fikirlerinin paylaşıldığı, iş birliklerinin kurulduğu dijital veya fiziksel ortamlardır.
  • Sınıf İçi Destekleme Etkinliği ("Ben Hangi Proje Türüyüm?" Oyunu):
    1. Farklı alanlardaki (sağlık, mühendislik, sanat vb.) bir proje hakkında bilgi toplanır.
    2. İki kişilik gruplar oluşturulur.
    3. İlk safhada öğrenci araştırdığı projeyi anlatır, ikinci safhada ise arkadaşı bu projenin hangi türe ait olduğunu tahmin eder.

Proje Türlerinin Karşılaştırılması ve Değerlendirme

  • Öğrenme Kanıtları (Performans Görevi): Proje türleri arasındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenerek bir karşılaştırma tablosu hazırlanır.
  • Değerlendirme: Hazırlanan karşılaştırma tabloları dereceli puanlama anahtarı (rubrik) ile değerlendirilir.

Proje Türleri Karşılaştırma Özeti

Proje Alanı

Temel Amacı

Örnek Çalışma Konusu

Bilim ve Doğa

Doğadaki ekolojiyi ve çevreyi incelemek

Biyoçeşitlilik ve ekosistem gözlemi

Havacılık ve Teknoloji

Yazılım, uzay ve mühendislik çözümleri üretmek

İnsansız hava aracı veya robotik tasarım

Sağlık ve Sanat (Disiplinlerarası)

Tıp ve sanatı birleştirerek fayda sağlamak

Sanatla terapi uygulamaları

Sosyal Gelişim

Toplumsal sorunlara duyarlılık geliştirmek

Toplumsal yardımlaşma ve farkındalık çalışmaları

 

TÜBİTAK PROJELERİ HAKKINDA KISA BİLGİLER

1. TÜBİTAK 4006 - Bilim Fuarları Destek Programı

  • Amacı: Ortaokul ve lise öğrencilerinin bilim kültürünü geliştirmelerini, bilimi sevdirmelerini ve kendi ilgi alanları doğrultusunda araştırmalar yapıp sergilemelerini sağlamaktır.
  • Kapsamı: Okul bünyesinde küçük bütçelerle düzenlenen bilim fuarlarıdır. Öğrenciler danışman öğretmenler eşliğinde Araştırma, İnceleme ve Tasarım olmak üzere üç temel kategoride projeler üretirler.

2. TÜBİTAK 4007 - Bilim Şenlikleri Destek Programı

  • Amacı: Bilgiyi topluma ulaştırmak, bilim iletişimini yaygınlaştırmak ve bilim ile teknoloji konularında farkındalık yaratmaktır.
  • Kapsamı: Üniversiteler, belediyeler veya millî eğitim müdürlükleri gibi kurumlar tarafından geniş katılımlı; atölyeler, söyleşiler, sergiler ve deneysel etkinlikler içeren şehir veya bölge genelindeki büyük bilim şenliklerini destekler.

3. TÜBİTAK 2204 - Lise ve Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmaları

  • Amacı: Gençleri temel, sosyal ve uygulamalı bilim alanlarında araştırma yapmaya yönlendirmek, yetenekli öğrencileri keşfetmektir.
  • Alt Programları:
    • 2204-A: Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması (Yazılım, biyoloji, tarih, fizik vb. alanlarda).
    • 2204-B: Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması (Küçük yaşta bilimsel metodoloji kazandırma amaçlıdır).
    • 2204-C / D / E: Kutup araştırmaları, iklim değişikliği ve sosyal bilimler tematik alanlarında düzenlenen diğer lise/ortaokul yarışma modülleridir.

4. TÜBİTAK 2209 - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destek Programı

  • Amacı: Üniversite (ön lisans ve lisans) öğrencilerinin projeler yoluyla araştırma kültürüne ve süreçlerine adım atmasını sağlamaktır.
    • 2209-A: Üniversite öğrencileri araştırma projeleri desteği.
    • 2209-B: Sanayiye yönelik araştırma projeleri desteği (öğrencilerin sanayi odaklı problemlere çözüm üretmesi).

Diğer Önemli TÜBİTAK Proje ve Destek Kodları

  • 4004 - Nature Education and Science Schools (Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları): Öğrencilerin veya öğretmenlerin doğa içinde, gözleme dayalı bilimsel etkinlikler yapmasını sağlayan kamplar ve projelerdir.
  • 4005 - Yenilikçi Eğitim Uygulamaları: Öğretmenlerin derslerinde kullanabileceği yenilikçi yöntem, teknik ve materyalleri geliştirmelerini hedefleyen eğitim programlarıdır.
  • 1001 / 1002: Akademisyenler için temel bilimsel araştırma ve hızlı destek projeleridir.
  • 1501 / 1507 / 1512 (TEYDEB): KOBİ'ler ve girişimciler için teknoloji, Ar-Ge ve inovasyon destekleridir (Örn: BİGG - Bireysel Genç Girişim).

ARAŞTIRMA - İNCELEME - ETKİNLİK ---> PDF

Ünite Ön Değerlendirme Formu ---> PDF

Öğrenci Öz Değerlendirme Formu ---> PDF

Öğrenci Yazdırma Kağıdı---> PDF